Nederlandse en Belgische ontdekkingsreizigers door de jaren heen

Even niet op vakantie? Word ontdekkingsreiziger!

De wereld is tijdelijk in een dwangbuis gehuld: op vakantie gaan, is even niet mogelijk. Geen stedentrip, strandvakantie, cruisen, wintersport, kamperen, ver weg of dicht bij huis. En dat is voor een reislustig volkje als Belgen en Nederlanders afzien. Welke vakantievorm het straks dan ook weer mag gaan worden, reizen is vandaag de dag uiteraard zeer geriefelijk en comfortabel in vergelijking tot de trektochten in voorgaande eeuwen. Nee, reizen in de oorspronkelijke betekenis van het woord doen wij al lang niet meer. Je op plekken wagen waar nog nooit iemand eerder voet had gezet, was voorbehouden aan de echte ontdekkingsreizigers van weleer.

Een ideaal moment dus om weer even in de huid van de ware globetrotters te kruipen. Marco Polo, Vasco da Gama en Livingstone zijn klinkende namen van buitenlandse ontdekkingsreizigers maar vergis je niet, ook België en Nederland  kenden talrijke avonturiers die een bijdrage hebben geleverd om de wereld in kaart te brengen. Wij hebben er een aantal geselecteerd: lees een boek over deze wereldreizigers en beleef vanaf je luie stoel de meest waanzinnige avonturen. Leuk voor ouders met kinderen: er zijn ook kinderboeken over ontdekkingsreizigers.

Alexandrine Tinne (1835-1869)

Alexandrine neemt een bijzondere plek in op de lijst met Nederlandse ontdekkingsreizigers. En als inwoner van Den Haag ook bij mij want deze rijke en vrijgevochten freule kwam uit Den Haag!  Reislustig als ze is, bezoekt ze eerst met haar moeder bestemmingen Europa maar vanaf 1855 brengt de reislust haar naar verre oorden waaronder Egypte, Palestina, Beiroet, Syrië, Tunesië en Libië.  Haar laatste expeditie in 1869 in de Sahara werd haar fataal:  Alexandrine ging op expeditie richting Khartoem (Egypte) maar besloot uit te breiden en reisde vervolgens door de Sahara om de bron van de Congo-rivier te ontdekken. Hier kwam ze tragisch aan haar einde, toen ze vermoord werd tijdens een strijd tussen  Arabische en Toeareg krijgers. Alexandrine werd 29 jaar.

bbb
Willem de Vlamingh
bbb

Willem de Vlamingh (1640-1698)

Willem de Vlamingh, geboren op Vlieland, was in eerste instantie vooral betrokken bij de walvisvaart. Hij dacht een eiland voorbij Nova Zembla ontdekt te hebben, maar dit bleek later een hersenspinsel.

Later werd Vlamingh commandeur over 3 VOC-schepen die onder andere de Westkust van Australië verder in kaart moesten brengen. Hij ontdekte onder meer de Zwaanrivier, nu gelegen in het huidige Perth. De Vlamingh voltooide zijn opdracht en gaf de VOC het advies verdere ontdekking van Australië te staken vanwege de weinig rijkdommen en de ontoegankelijkheid van het land.

Jacob Roggeveen (1659 – 1729)

Geboren in Middelburg, smeedde hij met zijn vader Arent plannen om het Zuidland (Terra Australis oftewel Australië) te ontdekken. Zijn vader ontving van de West Indische Compagnie een octrooi om dit gebied te gaan ontdekken. Arent overleed echter, waardoor Jacob besloot om alsnog de reis te maken.

Jacob Roggeveen (1659 – 1729)

In 1721 vertrok hij vanuit Vlieland met 3 schepen om het Zuidland te zoeken. Via de Canarische Eilanden en Trinidad voer hij naar Vuurland om uiteindelijk via Kaap Hoorn en de Juan Fernandez eilanden om op Paaszondag het huidige Paaseiland te ontdekken. Het doel was echter Zuideiland maar een van de schepen ging verloren en zijn bemanning raakte uitgeput dus zat er niks anders op dan terug te keren naar Batavia en de ontdekkingsreis te staken.

Willem Jansz (1570- 1630
De ontdekker van Australië

Willem Jansz (1570- 1630)

Om maar met de deur in huis te vallen, Willem Jansz wordt gezien als dé officiële ontdekker van Australië in tegenstelling tot Abel Tasman, wat een hoop mensen vaak denken.

Voordat het zover was, voer Jansz eerst in dienst in één van de voorcompagnieën van de VOC richting Oost Indië om vervolgens achter te blijven in Bantam. Zijn doel: goud zoeken en de reis naar het onbekende Zuidland in kaart te brengen. Uiteindelijk bereikte hij het Kaap York-schiereiland van Australië waarvan hij 320 kilometer in kaart bracht. Na zijn ontdekking maakte Jansz nog vele reizen voor de VOC, maar ontdekte geen nieuw grondgebied meer.

Abel Tasman (1603 – 1659)

Hij zette als eerste Europese ontdekkingsreiziger voet aan wal in Tasmanië in 1642 en daarna op het Zuidereiland van Nieuw-Zeeland. Hij wordt gezien als één van Nederlands meest bekende ontdekkingsreizigers. In opdracht van de VOC ging voer hij naar Australië om de rest van het continent in kaart te brengen en te onderzoeken of het deel uitmaakte van Terra Australis, dat zou moeten bestaan om de aarde in evenwicht te houden. Vervolgens zeilde hij door naar Nieuw Zeeland en de Salomons-eilanden om handel te drijven. Tijdens zijn 2e expedities ontdekte Tasman de Straat Torres tussen Nieuw Guinea en Australië, waarna hij de volledige Noordkust daarvan in kaart bracht. Toch bleken zijn expedities vanuit het perspectief van de VOC weinig succesvol. Tasman was te weinig aan land en ontdekte nauwelijks geschikt handelsgebied.

Abel Tasman (1603 – 1659)
Ontdekker van Tasmanië en Nieuw-Zeeland
Willem Ijsbrandszoon Bontekoe (1597 – 1657)
VOC vaarder

Willem Ijsbrandszoon Bontekoe (1597 – 1657)

Menig Nederlander is opgegroeid met de verhalen uit ‘De scheepsjongens van Bontekoe’ en boekvertaling van het journaal dat Willem Ijsbrandszoon Bontekoe maakte van zijn reizen bij de VOC.

Zijn 1e reis in dienst bleek een puinhoop: zijn schip raakte verwijderd van de 6 overige schepen, er waren gezondheidsproblemen, de bemanning werd door gebrek aan voedsel bijna opgegeten, het schip De Bontekoe vatte vlam door een ongeluk en bij aankomst in Sumatra kregen ze het aan de stok met de lokale bevolking.

Ook latere reizen voor de VOC hadden een weinig gunstige toekomst, waarna Bontekoe stopte en zijn baan als handelaar en koopman maar weer oppakte.

Willem Barentsz (1550 – 1597)

Ook Barentsz was een bekend zeevaarder en maakte 3 reizen om de Noordoostelijke Doorvaart te vinden, een zeeweg langs de Noordkusten van Azië. Tijdens zijn reis verkende hij de kusten van Nova Zembla en ontdekte hij Bereneiland en Spitsbergen.

Driemaal probeerde Barentsz om via Nova Zembla het oosten te bereiken, maar geen van zijn pogingen lukten. De schepen kwamen vast te zitten in het ijs. Tijdens de terugtocht van de 3 reis, overleed Willem Barentsz. Verdere pogingen om de route verder te verkennen werden er niet echt meer ondernomen.

Willem Barentsz (1550 – 1597)
Willem van Rubroeck

Willem van Rubroeck (±1215-?)

De Belgische Marco Polo is waarschijnlijk wel Willem van Rubroeck (Rubroek) die van 1253 tot 1255 een reis naar het Mongoolse rijk maakte via Constantinopel, de Krim en door de Oeral naar de eindbestemming Karakorum, destijds de hoofdstad van het Mongoolse rijk. Volgens verslagen van de tocht liep Van Rubroeck grotendeels blootsvoet.

Adrien de Gerlache (1866-1934)

De eerste Belgische ontdekkingsreiziger die een wetenschappelijke expeditie naar Antarctica leidde. In augustus 1897 voer hij samen met de Noorse ontdekkingsreiziger Roald Amundsen met de toepasselijk omgedoopte schip de Belgica vanuit Antwerpen uit. De expeditie werd een helletocht, het schip kwam vast te zitten in pakijs en de bemanning moest overwinteren in het barre zuidpoolgebied.

Adrien de Gerlache (1866-1934)
Pieter van Gent

Pieter van Gent (±1480-1572)

Deze Vlaamse monnik ondernam in 1522 met enkele andere missionarissen een tocht van Sevilla naar Vera Cruze in Mexico om daar 50 jaar het Christendom te onderwijzen.

Alexandra David-Néel (1868-1969)

Deze ondernemende Belgische had al op jonge leeftijd het reisbloed door haar aderen stromen. Op 23-jarige leeftijd ondernam ze haar eerste reis naar Indië, en komt daar verschillende malen terug. Andere landen die deze globetrotter aandoet zijn onder meer Tibet, Birma, Japan, Korea en China.

Alexandra David-Néel